فرهنگ عامه

از روزگاران دور پيامي مي رسد. پيامي از شادي هاي

نوروز،نوروز اشكوري ،نوروزگالشي، نوروزديلمي

،نوروزمردمان گيلان نوروزمردمان

ايران ونجدايران .

در روز نو از سال نو زايش طبيعت را جشن

مي گيريم و نعمات خداوند را شكر مي گذاريم

به اشكال گوناگون سختيها و پليدي ها رااز خود دو

ر مي

كنيم. سپهر اصلي ما در جنگ زيستن

و شاد زيستن براي ستامت جسم و روح مان جشن ها، آداب

وسنن و ائين هاي ديني مي باشند كه در نقاط مختلف اين

سرزمين مقدس تكامل

يافته اند و تمدن ارزشمند و پر بار ايراني را تشكيل داده و خمير مايه اتحاد و

انسجام همه

اقوام ايراني و ملت بزرگ ايران را مي سازند .

مراسم نوروز خواني پيام آور شادي ها نياكان ما و شكرگزاري از خداوند

،دوري جستن آنها از سختيهاي روزگار ،آنان را به گونه هاي آوئي ،

سرود ،چامه ، ترانگ ،نمايش گونه ها، مراسم دعا ونيايش براي غلبه بر

مشكلات نشان مي دهد

نمايش عروس گوله ،راه بچره و الهي خوردتاوه از روزگاران كهن به يادگار

مانده است .

سرزمين گيلان درباب فرهنگ عامه بسيار غني است وسالها بايد تا جنبه هاي

گوناگون آن مورد پژوهش قرار گيرد .ستاد جشنواره فرهنگي و هنري

شهرستان رودسر اميد وار است اين گونه مراسم در همه ايران زمين بر پا گردد و باعث

تحكيم اتحاد و انسجام بين قومهاي مختلف ايراني شود .

راه بچره (رابچره):

نمايشي است كه بيشتر در روستاهاي شرق گيلان شهرستان هاي رودسر

،لنگرود ودر اكثر روستاهاي اشكور و ديلمان در استقبال

از بهار انجام مي شده، حدود سي سال است كه از اجراي اين نمايش زيبا خبري

نيست .نمايش راه بچره نشان از ارزش انسان به دامپروري و دام به ويژه اهلي

كردن حيوانات است .

از اين رو مردم در باب سپاس و قدر داني از حيواناتي چون آهو و

گوسفند به پيدايش نمايش گونه راه بچره پرداخته اند ،راه بچره

رابطه صميمانه بين انسان و حيوانات را نشان مي دهد و تاثيرات اين

نمايش در زندگي روزمره كشا ورزان و اقتصاد مناطق كاملا"

محسوس است .

نمايش راه بچره در روستاهاي اشكور عليا :

1-خواننده اشعار كه رهبراصلي وگرداننده راه بچره است و با

چوبي آهو را در نمايش رهبري مي كند و او را وادار به حركات

موزون و زيبا مي نمايد .

2-آهو ،نقش اورا مردي بازي مي كند كه معمو لا" درزير پارچه اي قرار مي

گيرد كه در پشت خود پوست گوسفند و يا پوست آهو و در اطراف آن پارچه اي

آويزان مي باشد كه ديده نمي شود و به حالت

خميده پاها را بر روي زمين و در دست چوبي كه در انتهاي آن سر آهويي

(ساخته شده از چوب) در دست به جهش و حركات خاص

مي پردازد البته از پارچه نازك جلو چشمانش بيرون را مي بيند در هنگام راه

 رفتن و چريدن آهو شانه اش به حالت افقي قرار      مي گيرد آهو گاهي شانه

 هايش را با دهانش تميز ميكند يا          مي خاراند و گاهي با ناز و كرشمه

صورت خود را بر مين           مي گذارد و مي خوابد و فرمانبر خواننده يا رهبر

نمايش است .

3-كولبار چي ها در ايام نوكيسه اي رادر دست يا بر پشت خود

دارند ويك نفر سبدي رادر دست مي گيرد و تخم مرغ هاي شاديانه

رااز صاحب خانه گرفته و درآن مي گذارد النته گاهي هم         تخم مرغها را در

 كيسه آرد قرار مي دهند .

4-ياوران بچه ها و نوجواناني هستند كه سن آن ها از 7 الي 20

سال و تعداد دسته حدود 10 نفر مي باشد .

5-حركت دسته راه بچره از خانه اي به خانه ديگر و گرفتن سور

و سات از قبيل گندم ،آرد ،شيريني ،تخم مرغ ،پول و... مي باشد

كه بعد از پايان مراسم بطور مساوي بين اعضا تقسيم مي شود .

راه بچره ،راه بچره                 مي آهو رارا بچره

مي آهو مرغانه خوره           صد تا به كمتر نخوره

مي آهو كمر درد بگوده      پائيز كمر درد بگوده

آهو با حركت خود را به صاحب خانه در حياط خانه اش نزديك

مي كند و در جلويش سر خود را به چپ و راست و عقب حركت            مي دهد واحترام لازم را

 بعمل مي آورد .

اي آهو جان گل ريش             تو واز بكن اربابه پيش

ارباب جيف سكه دره             صده به كمتر ندره

صاحب خانه سور و سات خود را شامل گندم ،تخم مرغ ،پول

به كولبارچي ها مي دهد .

راه بچره راه بچره                 مي آهو را   را بچره

جيره جير چوره چره              مي آهو را  راه مي چره

رابچره راه بچره                 مي آهو را   را بچره

الهي خور دتاوه (خدايا خورشيد را بر ما بتابان):

يكي از آئين هاي نيايشي روستائيان منطقه اشكور براي بند آمدن باران وتابيدن

خورشيد،نمايش الهي خورد تاوه است .

نقش آفرينان آن نوجوانان و جواناني هستند كه چند خانم آنها راياور بوده آنان

در پخت نان ويژه به نام كلن به دست الهي خورد تاوه كه

تعداد آنها حدود 10نفر مي رسد كمگك مي نمايند ،در سر بعضي

سبدهاي بافته شده از ليال و برخي گمج قرار دارد .

دسته، يك سرخوان كه رهبر و تنظيم كننده نمايش بوده و هم خواننده اصلي

 دسته ، بقيه اعضا واگير كننده بوده وپايكوبي            مي كنند و دست مي زنند

 و از خانه اي به خانه ديگري مي روند

كم كم صاحب خانه ها و اعضا خانواده شان به آنها مي پيوندند

و آمدن آنهارا نشانه شگون و رفع مشكلات خود كه بارش زياد باران ايجاد كرده

 بود مي دانند .

سوروسات (شاديانه ) : هر صاحب خانه بستگي به وضع اقتصادي

خود گندم ،آرد ،تخم مرغ ،شيريني ار آنها استقبال مي كند و خود نيز  

نيت مي نمايد .پس از انجام مراسم و گردش دسته جمعي در

كوچه هاي آبادي آرد و تخم مرغ را تحويل چند خانم و آنها را با     افرو ختن اتش

 و بور داغ ،خمير آرد همراه با شير و تخم مرغ

ويك سكه كوچك در داخل نان كلن مي گذارند .

سپس در زير بور داغ آتش گذاشته تا كاملا" پخته شود . آنگاه

آن را بيرون آورده و پس از تميز نمودن دسته جمعي به داخل مسجد رفته ونان

 كلن را قل مي دهند چنانچه در طرف (رو ) مي افتد شادي نموده و اعتقاد به

 بر آورده شدن  نيايش خود يعني آفتاب

و پر زدن ابرهاي تيره و تار دارنند ،چنانچه نان كلن به پشت مي افتد

احساس ناراحتي مي كنند  ،

نان كلن را بين حاضرين قسمت كرده وبه هر كس كه سكه داخل آن نصيبش

شود نشانه اي از رسيدن او به خوشبختي ،بهبود وضع اقتصادي و بر آورده شدن

 آرزو هايش دارد و ديگران به او تبريك

گفته واز او مي خواهند برايشان دعا نمايد

.

الهي خورد تاوه خوردتاوه              فردا افتاو دتاوه

سنگ بتاوه ، ماه بتاوه                 فردا آفتاو دتاوه

امي واشكو بپوسه                    امي گوان سم بپوسه

زمين سنگ بتاوه                        فردا آفتاو دتاوه

آقا واشكو بپوسه                     لا كون جهاز بپوسه

الهي خوردتاوه خورد تاوه             فردا آفتاو دتاوه

گاوان وشنا دكتن                       كولان تشنا دكتن

الهي خوردتاوه خورد تاوه             فردا آفتاو دتاوه

اي خدا آفتاو بني                          منگه منگه تاب بني

الهي خوردتاوه خورد تاوه             فردا آفتاو دتاوه

اي خوانخواه زن با خدا                   جندي زنم اين پا و آن پا

پاره ببو مي چموش پا       اي خدا آفتاو بني منگه منگه تاب بني

الهي خوردتاوه خوردتاوه              امره آفتاو دتاوه

الهي خوردتاوه خوردتاوه             كرمه كرمه آفتاو بتاوه (2بار )

زمين آفتاو بتاوه، زمين آفتاو بتاوه              فردا آفتاو دتاوه

جمع آوری اطلاعات : علی کاظمی ومهدی

منابع : از بروشور های ویشکی که آقای امیر قربانی  زحمتش کشیدن